«Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық төлем корпорациясы» АҚ Axellect-пен бірлесіп Қазақстанда цифрлық теңгені енгізу перспективалары туралы зерттеу ұсынды

«Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық төлем корпорациясы» АҚ Axellect-пен бірлесіп Қазақстанда цифрлық теңгені енгізу перспективалары туралы зерттеу ұсынды

Қазақстанның ұлттық төлем корпорациясы «Цифрлық теңге жобасының технологиялық серіктесі Axellect-пен бірлесіп, әлемдегі цифрлық теңге мен ұлттық цифрлық валюталарды енгізудің түйінді әсерлеріне, тәуекелдері мен сценарийлеріне арналған «Орталық банктің цифрлық валютасы (ОБЦВ): жаһандық сын-тегеуріндерден Қазақстанда іске асыруға» (https://npck.kz/kk/ortaly-bankti-tsifrly-valyutasy-obtsv-zha-andy-shary-taudan-bastap-aza-standa-iske-asyru-a/) зерттеуін ұсынды.

Құжат ОБЦВ-жобаларды дамытудың халықаралық тәжірибесін жинақтайды және цифрлық теңгенің Қазақстанның қаржы жүйесіне, бизнесіне және мемлекеттік басқаруына әлеуетті әсерін бағалайды. Есеп бойынша, әлемдік ЖІӨ-нің 98% — дан астамын құрайтын 100-ден астам ел орталық банктердің цифрлық валюталарын зерттейді немесе сынайды, бұл олардың жаһандық қаржы жүйесінің негізгі перспективалық құралы мәртебесін растайды.

Қазақстан цифрлық теңгені қаржылық егемендікті нығайту, төлем инфрақұрылымын жаңғырту және цифрлық ақша базасында инновациялық сервистерді дамыту құралы ретінде қарастырады. Мемлекет үшін цифрлық валюта бюджет шығыстарының ашықтығын арттыру, салық есептеулерін автоматтандыру және көлеңкелі экономиканы төмендету мүмкіндіктерін ашады. Бизнес үшін-транзакциялық шығындарды азайту, смарт-келісімшарттарды дамыту және мемлекеттік жүйелермен өзара іс-қимылды жеңілдету. Азаматтар үшін-қаражаттың қауіпсіздігін арттыру, офлайн төлемдерді қоса алғанда, қаржылық қызметтердің қолжетімділігі және операциялар құнын төмендету.

Зерттеуде цифрлық теңгені табысты енгізу тек технологиялық платформаның болуын ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің, банктердің, бизнес пен пайдаланушылардың өзара іс-қимылының экожүйесін қалыптастыруды талап ететіні атап көрсетілген.

Авторлар цифрлық теңге елдің цифрлық экономикасының инфрақұрылымдық негізіне айналуға, қаржылық инклюзияны ынталандыруға және мемлекеттік қаржы ағындарын басқарудың тиімділігін арттыруға қабілетті екенін атап өтті. Қолданудың ең ықтимал сценарийлерінің қатарына ҚҚС қайтаруды автоматтандыру, бюджет қаражатын мақсатты пайдалану, субсидиялар мен әлеуметтік төлемдерді автоматтандыру, смарт-келісімшарттарды пайдалану және келісімшарттарды орындау кезінде қаражатты холдирлеу, міндеттемелердің орындалуын растайтын мемлекеттік келісімшарттар мен жеткізілімдер бойынша есеп айырысулар (G2B) жатады.

«Бүгінгі таңда ОБЦВ енгізудің негізгі сын-тегеуріндеріне халық пен бизнестің хабардарлығының төмендігі, банктер үшін жоғары инвестициялар, технологиялық шектеулер, бизнес-әсерлердің белгісіздігі және дәстүрлі төлем құралдары тарапынан бәсекелестік жатады.  Мемлекет деңгейінде басым сценарийлерді айқындау цифрлық теңгені тәжірибелік пайдаланудан оны мемлекеттік және G2B-процестерде қолданбалы қолдануға көшуге мүмкіндік береді», — деп түсіндірді «ҰТК» АҚ Басқарма Төрағасы Жанар Самаева.

 

Зерттеуді Аxellect Қазақстанның Ұлттық төлем корпорациясымен бірлесіп, Халықаралық есеп айырысу Банкінің, Халықаралық валюта қорының және әртүрлі елдердің орталық банктерінің есептерін қоса алғанда, Орталық банк енгізудің халықаралық тәжірибелерін талдау негізінде орындады. Қазақстанның қаржы секторының өкілдерімен қосымша сараптамалық консультациялар өткізілді.

Қазақстанда цифрлық теңге жобасы екі деңгейлі модель бойынша іске асырылуда: Ұлттық Банк эмиссия мен бақылауды жүзеге асырады, ал банктер мен финтех-компаниялар пайдаланушы сервистерін және нарықпен интеграцияны қамтамасыз етеді. Шешім архитектурасы қаржы жүйесінің тұрақтылығына және кезең-кезеңімен енгізуге бағытталған. Цифрлық теңге ҚҚС бойынша автоматтандырылған есептеулерді, бюджет қаражатын таңбалауды және аграрлық сектордағы төлемдерді холдирлеуді қоса алғанда, қолданбалы тесттер сатысынан өтеді. Axellect цифрлық теңге платформасының архитектурасын жобалауға және қолданудың басым сценарийлері үшін технологиялық модельді таңдауға қатысады.


«Орталық банктердің цифрлық валюталары қаржы жүйелерін трансформациялаудың негізгі элементіне айналуда. Қазақстан үшін цифрлық теңге-бұл тек технологиялық жоба ғана емес, сонымен қатар жаңа қаржылық сервистерді дамыту, экономиканың ашықтығын арттыру және жаһандық цифрлық қаржы инфрақұрылымына интеграциялау үшін стратегиялық платформа», — деп атап өтті Axellect компаниясының жоба жетекшісі Юлия Можаева.

Компаниялар туралы анықтама

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық төлем корпорациясы — елдің негізгі төлем инфрақұрылымының операторы және Қазақстанның цифрлық қаржы экожүйесін дамытуға қатысушылардың бірі. «ҰТК» АҚ  «Цифрлық теңге» жобасын іске асырады және ұлттық цифрлық қаржы инфрақұрылымын дамытуға қатысады.

Axellect-қаржы секторын цифрлық трансформациялауға, платформалық шешімдерді әзірлеуге және деректерді талдауға маманданған технологиялық және консалтингтік компания. Компания ұлттық цифрлық валюталар мен төлем инфрақұрылымы саласындағы бастамаларды қоса алғанда, цифрлық қаржы құралдарын дамыту жөніндегі жобалардың технологиялық серіктесі ретінде әрекет етеді.

БАҚ үшін байланыстар 

Алия Маликова, +7-775-999-37-88