Банкаралық мобильді төлемдер жүйесі (БМТЖ)

Банкаралық мобильді төлемдер жүйесі (БМТЖ) — бұл Қазақстан Республикасының ұлттық төлем жүйесі, ол екінші деңгейдегі банктерде ашылған банк шоттары арасында жедел төлемдер мен ақша аударымдарын жүзеге асыруға арналған сервистер жиынтығын білдіреді.

Жүйе банкаралық төлем операцияларын нақты уақыт режимінде, тәулік бойы және демалыссыз, жеңілдетілген идентификаторларды, соның ішінде ұялы телефон нөмірі мен QR-кодты пайдалана отырып, толық банктік деректемелерді енгізуді қажет етпей жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.

Жүйенің операторы — «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық төлем корпорациясы» АҚ («ҰТК» АҚ). БМТЖ штаттық режимде жұмыс істейді және Ұлттық цифрлық қаржылық инфрақұрылым экожүйесіне кіреді, заманауи төлем сервистерін дамыту мен қолма-қол ақшасыз есеп айырысулардың қолжетімділігін арттыруды қамтамасыз етеді.

Қазіргі уақытта C2C-аударымдар сервисінің (ұялы телефон нөмірі бойынша аударымдар) өнеркәсіптік пайдаланылуына 12 екінші деңгейдегі банк, банкаралық QR-төлемдер сервисіне 7 екінші деңгейдегі банк қатысады. Жаңа қатысушылардың қосылуымен операциялар санының тұрақты өсуі байқалады, бұл жеке тұлғалар арасындағы аударымдарға да, QR-кодтарды пайдалана отырып тауарлар мен қызметтерге төлемдерге де қатысты.

БМТЖ-ның негізгі сервистері

БМТЖ банкаралық төлемдер мен аударымдардың негізгі сценарийлерін іске асырады, екінші деңгейдегі банктердің клиенттері үшін бірыңғай төлем кеңістігін қамтамасыз етеді.

C2C-аударымдар (Customer-to-Customer)

Сервис алушының ұялы телефон нөмірі бойынша жеке тұлғалар арасында ақша аударымдарын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Аударымды орындау кезінде жіберуші банк алушы банкті ұялы нөмірлер тізілімі негізінде анықтау үшін БМТЖ жүйесіне сұрау жібереді, содан кейін қаражат алушының шотына бірден есептеледі.

Банкаралық QR-төлемдер (C2B, Customer-to-Business)

Сервис бірыңғай банкаралық QR-кодты пайдалана отырып тауарлар мен қызметтерге төлем жасауды қамтамасыз етеді. Статикалық QR-код (төлем сомасын төлеуші енгізеді) және динамикалық QR-код (операция сомасы алдын ала көрсетілген) сценарийлері қолдау табады. Төлем нақты уақыт режимінде жүзеге асырылады және қаражат алушының шотына есептеледі.

Жүйенің технологиялық ерекшеліктері

БМТЖ қаржылық хабарламалар алмасу форматтарын біріздендіруді және заманауи төлем инфрақұрылымдарымен үйлесімділікті қамтамасыз ететін ISO 20022 халықаралық стандарты негізінде жұмыс істейді.

Жүйе шеңберінде қатысушылардың өзара іс-қимылының орталықтандырылған архитектурасы «ҰТК» АҚ операциялық орталығы арқылы жүзеге асырылады, ол төлемдерді бағыттауды, анықтамалықтарды жүргізуді (оның ішінде ұялы нөмірлер мен QR-идентификаторлар тізілімін), сондай-ақ операцияларды бақылау мен мониторингті қамтамасыз етеді.

Төлем хабарламаларын беру және өңдеу ISO 20022 форматында (оның ішінде pacs.008 типті хабарламаларды пайдалана отырып) жүзеге асырылады, бұл өңдеудің жоғары жылдамдығын, сенімділігін және есеп айырысулардың ашықтығын қамтамасыз етеді.

Жүйе ақпараттық қауіпсіздіктің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді, оның ішінде аутентификация механизмдері, деректерді шифрлау және алаяқтыққа қарсы іс-қимыл шаралары бар.

БМТЖ-ның төлем нарығындағы маңызы

БМТЖ-ны енгізу қолма-қол ақшасыз төлемдерді дамытуға, пайдаланушылар үшін қолайлылықты арттыруға және бизнес үшін операциялық шығындарды төмендетуге бағытталған.

Жүйе бірыңғай төлем кеңістігін қалыптастыруға ықпал етеді, оның шеңберінде клиенттер қызмет көрсетуші банкке қарамастан аударымдар мен төлемдерді жүзеге асыра алады, ал сауда және қызмет көрсету кәсіпорындары әмбебап банкаралық QR-кодты пайдалана отырып төлем қабылдай алады.

БМТЖ-ны дамыту қаржы нарығындағы бәсекелестікті күшейтуді, халықаралық төлем жүйелеріне тәуелділікті төмендетуді және Ұлттық цифрлық қаржылық инфрақұрылым шеңберінде заманауи цифрлық сервистерді енгізуді қамтамасыз етеді.